Books on medieval medical history by Johan B.

Johan R. Boelaert wrote, up to now, 3 books about medieval medical history

This important contribution to historical medicine and in Flemish literature was prepared by our member, retired MD from Bruges, Johan R. Boelaert. Here is a brief insight and readers' digest for his work.

Johan r boelaert s books presented on blueground 1

The books:

  • Zes eeuwen infectie in Brugge, ed. ACCO, 2011.

      = Six Centuries of Infections in Bruges

  • De medische renaissance van de twaalfde eeuw: zoektocht naar kennis en vernieuwing in de ziekenzorg, ed. Garant, 2014.

      = Medical Renaissance of the 12th Century: Search for knowledge and innovation in medical care.

  • Lichaamskwalen en hun verzorging, van Karel de Grote tot de eerste kruistocht (768-1099), ed. Garant, 2017.

      = Body Ailments and their Care, from Charlemagne to the First Crusade

 

Written from a medical-historical perspective in a broad sense, these books are dealing with evolutions in the organisation of health services and episodes of famine. In particular, they focus on dramatic infectious diseases.

The first book (Zes eeuwen infectie in Brugge) reviews all possible infectious diseases Johan could find reported in the city of Bruges over 6 centuries (from 1200 to 1800).

The second (De medische renaissance van de twaalfde eeuw) and third books (Lichaamskwalen en hun verzorging, van Karel de Grote tot de eerste kruistocht) focus more particularly on specific infections, i.e. leprosy, smallpox (variola), tuberculosis and malaria, as documented in North-Western Europe respectively during the 12th century and the Carolingian era.

Concerning these infections, Johan focussed on the interpretation of both textual sources and bioarchaeological findings. While osteological pathology is represented in the books, it is not dealt with in depth. The themes discussed in these books were found in a great variety of literary source material and he made a synthesis of the most relevant items.

In these books, he's tried to avoid the medical jargon and explains any medical terminology so the text should be quite easy to understand by everyone, even individuals with no - or little - (para)medical background.

He's currently preparing a new book on illness and care during the Merovingian period. So, if you're interested, be sure we'll keep you informed!

 

If you want to purchase (one of) his books, or just ask him a question, you can contact Johan by mail: johan.r.boelaert@telenet.be.

 

 

 

 

 

 

 

Johan s book 2011

 

Johan s book 2014 3

 

 

Johan s book

 

 

About the author

Johan R. Boelaert worked as an internist in the Algemeen Ziekenhuis Sint-Jan in Bruges. He specialized in nephrology (kidney diseases, dialysis and transplantation) and infectious diseases. Alongside his clinical work, he developed several research activities in collaboration with Belgian, European, American and African universities. The topics of this research involved mainly:

  1. The epidemiology, pathophysiology and prevention of serious infectious diseases in dialysis patients (such as those caused by Staphylococcus aureus and by particular fungi, called zygomycetes), with emphasis on the negative role played by iron overload in the development of these infections and their prevention;

  2. HIV-infection, the role of an excess of iron in its progression, the search for a prevention of the mother-to-child transmission of the virus during breastfeeding, etc. This research resulted in about 500 publications (including peer-reviewed abstracts) and a Biomed research grant from the European Commission.

Since his retirement, he moved his interests toward medical history and is an accomplished author within medical history.

Abstracts

2011. Zes eeuwen infectie in Brugge, ed. ACCO.

De klassieke smeekbede ‘Van oorlog, hongersnood en pest, bevrijd ons, Heer’ was lange tijd bijzonder betekenisvol. Ziekte, oorlog en hongersnood zaaiden eeuwenlang dood en verderf. Ook in periodes zonder oorlog of epidemieën werd de gezonde mens voortdurend geconfronteerd met de fysieke handicap van kreupelen, verlamden, blinden en geestesgestoorden. Het straatbeeld was evenmin gespaard van gruwel en dood. In de middeleeuwen gebeurden terechtstellingen bijvoorbeeld publiekelijk en het lijk van zelfmoordenaars werd door de straten gesleept vooraleer het op een vork werd gespietst. Dit boek beperkt zich tot één onderdeel van deze lange lijst van ellende, namelijk de infectieziekten. Meer bepaald spitst het onderzoek zich toe op de verschillende infecti eziekten die de Brugse bevolking teisterden vanaf de middeleeuwen tot ruwweg 1800. De pest en de lepra worden vanuit originele gezichtshoeken bekeken. Talrijke andere Brugse infecti es komen te voorschijn, die tot nu toe weinig medisch-historisch onderzoek kregen, gaande van onder meer polderkoorts, Spaanse pokken en Sint-Markoenszeer tot luis- en wormziekten. Er is ook aandacht voor de diagnose van infectieziekten, voor de evoluerende gedachtegang over infecties en voor de Brugse inbreng hierin. Dit medisch-historisch boek richt zich tot artsen, verpleegkundigen, paramedici, historici, leraren, gidsen en een breder geïnteresseerd publiek. Johan R. Boelaert is internist-nefroloog (K.U. Leuven). Hij was werkzaam in het Brugse Sint-Janshospitaal (AZ Sint-Jan), waar hij ook de afdeling infectieziekten ontplooide en onderzoekswerk verrichtte. Hij is actief in de Brugse medisch-historische werkgroep Montanus.  
 

Dit themanummer uit de reeks Cahiers Geschiedenis van de Geneeskunde en Gezondheidszorg is gewijd aan de belangrijke vernieuwing die zich in de twaalfde eeuw in West-Europa, met Vlaanderen als kerngebied, voltrok op het vlak van de geneeskundige kennis en de ziekenzorg. Dank zij Latijnse vertalingen van Arabische teksten kwam de oud-Griekse medische leer opnieuw aan het licht, wat voor het eerst sinds de oudheid een theoretisch kader bezorgde aan de Westerse medische gedachtegang. Naast de ziekenzorg in de handen van de clerus, begonnen leken zelf stadshospitalen te stichten en de zorg van de zieken op zich te nemen. Dit ging gepaard met een begin van medische specialisatie. Het boek belicht vanuit een medischhistorisch standpunt infectieziekten die in de twaalfde eeuw ophef maakten – lepra en scrofulose – en voedingsziekten – hongersnood en het Sint- Antoniusvuur. Treffende voorbeelden uit die tijd focussen op ziektepreventie en -behandeling.

 

2016. Lichaamskwalen en hun verzorging, van Karel de Grote tot de eerste kruistocht (768-1099), ed. Garant.

Op medisch-historisch vlak is de periode tussen Karel de Grote (768) en het einde van de eerste kruistocht (1099) vaak onderbelicht. Dit werk verhelpt hieraan. De ruim 330 jaar van dit onderzoek zijn in twee verdeeld: de bloeitijd van de Karolingers (768-879) en de twee eerste eeuwen van hun afstammelingen, met name de Vlaamse graven (880-1099).

In twee derden van de gekende aandoeningen van de Karolingische vorsten, laten de bronnen toe een ziektediagnose te stellen of te benaderen. Karel de Grote en zijn opvolgers gaven aan de geestelijkheid de opdracht de ziekenzorg te organiseren. De bronnen lichten ons behoorlijk in over de zorg van de zieke geestelijken, maar veel minder over die van de zieke leken. Omdat het westen toen niet meer beschikte over de voornaamste medische traktaten uit de oudheid, kon de geneeskunde weinig of niet deel uitmaken van de Karolingische renaissance. Daarna komen de aandoeningen van de Vlaamse graven en hun naasten aan bod, met onder meer de steenziekte van Arnulf I de Grote, een mogelijk leprageval in zijn omgeving, de fatale ziekte van zijn zoon Boudewijn III, alsook het levenseinde van koningin Mathildes echtgenoot.

Ten slotte worden de toenmalige behandelingsvormen overlopen, inclusief de miraculeuze genezingen, soms onder de vorm van slaapgenezing of van duivelbanning. Deze bovennatuurlijke genezingen genoten toen meer belangstelling dan de natuurlijke genezingskunst.